Tak — jeśli pracodawca nie wskazał konkretnej placówki, badanie wykonasz u dowolnego lekarza uprawnionego do badań profilaktycznych, także online. Pracodawca ma jednak obowiązek zawrzeć umowę z jednostką medycyny pracy i zwykle wskazuje ją w skierowaniu, bo to on finansuje badanie.
W skrócie
- Badania wstępne, okresowe i kontrolne wykonuje się na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy — dlatego pracodawca zazwyczaj wskazuje placówkę.[1]
- Badanie wykonuje się na podstawie skierowania pracodawcy i na jego koszt; orzeczenie stwierdza brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach opisanych w skierowaniu.[2]
- Badania profilaktyczne wykonują wyłącznie lekarze z dodatkowymi kwalifikacjami (m.in. specjalizacja z medycyny pracy) — orzeczenie od lekarza bez uprawnień nie spełnia wymogu.[1][3]
- Jeśli zapłacisz za badanie sam, możesz żądać zwrotu — koszty badań ponosi pracodawca.[2][4]
- Z doświadczenia MP24: przy stanowiskach biurowych i usługowych badanie online (karta badania oceniana przez lekarza) jest dostępne w całej Polsce, zwykle w ciągu jednego–dwóch dni roboczych.
Spis treści
Czy można wybrać dowolnego lekarza medycyny pracy i u niego zrobić wymagane badania? To pytanie pojawia się często — szczególnie gdy termin u placówki wskazanej przez pracodawcę jest odległy. Odpowiedź zależy od kilku czynników.
Kiedy pracodawca wskazuje placówkę?
Kodeks pracy stanowi, że wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, a ich koszt ponosi pracodawca.[2] Ustawa o służbie medycyny pracy wymaga z kolei, by badania pracowników były wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy.[1] Jeśli pracodawca ma taką umowę, zazwyczaj wskazuje placówkę w skierowaniu — i wtedy pracownik powinien udać się właśnie tam.
Kiedy możesz wybrać placówkę samodzielnie?
- ✓Pracodawca nie wskazał w skierowaniu żadnej konkretnej placówki.
- ✓Pracodawca wyraził zgodę na wybór innej placówki (najlepiej na piśmie).
- ✓Wykonujesz badanie na własny koszt i zachowujesz fakturę do zwrotu — koszty badań profilaktycznych ponosi pracodawca.[2][4]
- ✓Badanie realizowane jest poza stosunkiem pracy — np. na potrzeby umowy B2B, gdzie zamawiający wymaga orzeczenia, a przedsiębiorca finansuje profilaktykę sam.[1]
Uwaga na uprawnienia lekarza
Niezależnie od wybranej placówki badanie musi wykonać lekarz uprawniony do badań profilaktycznych — spełniający dodatkowe wymagania kwalifikacyjne, w szczególności ze specjalizacją z medycyny pracy lub pokrewną.[1][3] Zaświadczenie od lekarza bez takich uprawnień nie jest orzeczeniem w rozumieniu przepisów i nie zastąpi dokumentu wymaganego przez pracodawcę.
Czy można samemu umówić się na badanie bez skierowania?
Badania pracownicze wymagają skierowania od pracodawcy — to na jego podstawie lekarz ustala zakres badania (rodzaj badania, stanowisko, czynniki szkodliwe) i wydaje orzeczenie dotyczące tego stanowiska.[2][3] Wyjątkiem są badania komercyjne realizowane na potrzeby np. umów B2B lub dla własnej profilaktyki — wtedy skierowanie możesz przygotować w naszym generatorze skierowań.
Co zrobić, gdy termin w wyznaczonej placówce jest za daleki?
Masz kilka opcji: zapytaj pracodawcę o zgodę na skorzystanie z innej, szybszej placówki; skorzystaj z badania online, jeśli stanowisko na to pozwala; albo zapłać za badanie komercyjnie i poproś o zwrot kosztów od pracodawcy — Państwowa Inspekcja Pracy potwierdza, że koszty badań profilaktycznych ponosi w całości pracodawca.[4]
Badanie online jako rozwiązanie
Z doświadczenia MP24: dla stanowisk biurowych i usługowych badanie medycyny pracy online (karta badania oceniana przez lekarza) jest dostępne w całej Polsce — bez konieczności szukania przychodni. Termin w medycynapracy24.pl jest zwykle dostępny w ciągu jednego–dwóch dni roboczych. Orzeczenie z kwalifikowanym podpisem elektronicznym wysyłamy e-mailem — pracodawca może je wydrukować lub przechowywać elektronicznie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
Źródła
- [1]Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, art. 5 ust. 1 pkt 4–5, ust. 2 pkt 2; art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a–c, ust. 3; art. 9 ust. 1–2; art. 12 ust. 1–2; art. 21 ust. 1 pkt 2; art. 21a; art. 22 pkt 1; art. 23 pkt 1 (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 437; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 12.03.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 16 września 2026
- [2]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 229 § 1–6 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 16 września 2026
- [3]Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, § 1 ust. 2; § 2 ust. 1–2 i 5; § 4 ust. 1–3 (skierowanie, dwa egzemplarze, wzór – załącznik nr 3a); § 5 ust. 1–3; § 7 ust. 1; § 8 ust. 1 i 4 (rejestr lekarzy w WOMP); załącznik nr 1 (wskazówki metodyczne) (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 607) — Minister Zdrowia – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 16 września 2026
- [4]Kto ponosi koszty badań profilaktycznych? – Pytania i odpowiedzi, całość (koszty badań, wynagrodzenie za czas badań, koszty przejazdu, koszty ponownego badania po odwołaniu) (strona www) — Państwowa Inspekcja Pracy · Urząd, dostęp 16 września 2026
Psycholog transportu, specjalistka medycyny pracy
Anna specjalizuje się w psychologii transportu i medycynie pracy. W medycynapracy24.pl odpowiada za rozwój produktu — projektuje proces badań tak, żeby był prosty dla pacjentów.
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Bez urlopu i kolejki
Orzeczenie medycyny pracy online w 24 h - od 320 zł
Wideorozmowa z lekarzem medycyny pracy, orzeczenie wstępne, okresowe albo kontrolne na e-mail. Nie musisz brać wolnego ani szukać przychodni.
Przeczytaj też
Kto może zostać lekarzem medycyny pracy? Uprawnienia i ścieżka
4 lipca 2026 · 6 min
Jak wygląda badanie medycyny pracy? Co bada lekarz i ile trwa wizyta - krok po kroku
28 marca 2026 · 4 min
Badania lekarskie do pracy za granicą — co musisz wiedzieć przed wyjazdem?
15 marca 2026 · 4 min