Koszty badań sanitarno-epidemiologicznych osób podejmujących lub wykonujących pracę finansuje pracodawca albo zlecający wykonanie prac — bo to on kieruje na badania. Sam płacisz wtedy, gdy robisz badanie na własny wniosek, na przykład szukając pracy. Badania laboratoryjne uczniów i studentów kierowanych przez szkołę lub uczelnię finansuje budżet państwa.
W skrócie
- Na obowiązkowe badania sanitarno-epidemiologiczne osoby podejmujące lub wykonujące pracę kieruje pracodawca albo zlecający wykonanie prac i to on finansuje ich koszty.[1]
- Osoba poszukująca zatrudnienia robi badanie na własny wniosek i sama je finansuje; wskazuje przy tym, jakiego rodzaju prac ma dotyczyć orzeczenie.[1]
- Koszty badań laboratoryjnych uczniów, studentów i doktorantów kierowanych przez szkołę albo uczelnię finansuje budżet państwa — kandydaci do szkół i uczelni płacą sami.[1][2]
- To inny przepis niż w Kodeksie pracy: badania profilaktyczne (wstępne, okresowe, kontrolne) pracodawca finansuje na podstawie art. 229 § 6, a sanitarne — na podstawie ustawy o zapobieganiu zakażeniom.[3][1]
- Z doświadczenia MP24: kandydat płacący sam wydaje zwykle 149 zł za orzeczenie online (wg oferty z 17.09.2026) plus koszt badania kału — 162–225 zł w stacjach sanitarnych, w laboratoriach prywatnych zwykle 100–258 zł.[2][4]
Gotowy na badanie?
Książeczka sanepidowska online - od 149 zł
Spis treści
„Czy pracodawca musi mi zwrócić za książeczkę?" — odpowiedź zależy od tego, kto i w jakim momencie kieruje na badania. Przepisy są tu po stronie pracownika częściej, niż się powszechnie sądzi.
Zasada: kieruje pracodawca — płaci pracodawca
Ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi rozstrzyga to wprost: osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia, kieruje na badania pracodawca albo zlecający wykonanie prac, a koszty badań tych osób finansuje pracodawca lub zlecający.[1] Nie ma tu znaczenia rodzaj umowy — przepis mówi o „pracodawcy albo zlecającym wykonanie prac", więc obejmuje także zlecenie czy umowę o dzieło.
Dla porównania: badania profilaktyczne z Kodeksu pracy (wstępne, okresowe, kontrolne) pracodawca finansuje na podstawie art. 229 § 6 — to osobny obowiązek dotyczący pracowników na umowie o pracę.[3] Osoba pracująca w styczności z żywnością powinna mieć orzeczenie sanitarne, a podmiot działający na rynku spożywczym przechowuje je w aktach osobowych.[5]
W praktyce: jeśli jesteś już zatrudniony i pracodawca albo zlecający kieruje Cię na badania sanitarno-epidemiologiczne — nie powinieneś płacić ani za badanie kału, ani za wizytę lekarską.
Gotowy na badanie?
Książeczka sanepidowska online - od 149 zł
Masz negatywny wynik badania kału? Samo orzeczenie - 149 zł, dokument nawet w 24 godziny. Nie masz wyników? Zestaw pobraniowy pod wskazany adres lub do paczkomatu - 229 zł, albo pakiet z orzeczeniem - 299 zł.
Scenariusze — kto płaci kiedy
| Sytuacja | Kto płaci | Podstawa |
|---|---|---|
| Pracownik skierowany na badania przez pracodawcę | Pracodawca | art. 6 ust. 2 pkt 3 i art. 8 ust. 4 ustawy[1] |
| Zleceniobiorca skierowany przez zlecającego wykonanie prac | Zlecający | art. 8 ust. 4 ustawy[1] |
| Kandydat wyrabiający orzeczenie przed zatrudnieniem, na własny wniosek | Kandydat | art. 6 ust. 2a i art. 8 ust. 4a ustawy[1] |
| Uczeń, student lub doktorant kierowany przez szkołę albo uczelnię | Badania laboratoryjne — budżet państwa; stacje sanitarne nie pobierają opłaty | art. 8 ust. 3 ustawy; praktyka WSSE Kraków[1][2] |
| Kandydat do szkoły lub na studia (przed przyjęciem) | Kandydat | praktyka WSSE Kraków[2] |
| Osoba prowadząca własną działalność (np. food truck) | Sama — jako zlecający własne prace | art. 8 ust. 4 ustawy[1] |
Wyrobienie orzeczenia „na zapas" przed szukaniem pracy
W gastronomii i handlu ogłoszenia często zawierają wymóg „aktualna książeczka sanepidowska mile widziana". Kandydat z gotowym orzeczeniem może zacząć pracę od razu — bez czekania na wynik posiewu, który w stacji sanitarnej trwa od 2 do 7 dni, a odbiór bywa możliwy najwcześniej po 7 dniach.[4][2] Dlatego wiele osób wyrabia dokument samodzielnie, na własny wniosek.[1] Z doświadczenia MP24 łączny koszt to zwykle: badanie kału (162–225 zł w stacjach sanitarnych, w laboratoriach prywatnych zwykle 100–258 zł) plus orzeczenie online 149 zł (wg oferty z 17.09.2026).[2][4]
Zwrot kosztów — zapytaj przy zatrudnieniu
Jeśli wyrobiłeś orzeczenie tuż przed zatrudnieniem, możesz poprosić nowego pracodawcę o zwrot kosztów. Ustawa nakłada na pracodawcę obowiązek finansowania badań, na które sam kieruje; przy badaniu wykonanym wcześniej na własny wniosek zwrot zależy od dobrej woli firmy.[1]
Badania w godzinach pracy
Kodeks pracy gwarantuje wynagrodzenie za czas badań okresowych i kontrolnych z art. 229 i nakazuje przeprowadzać je w miarę możliwości w godzinach pracy[3] — ale to przepis o badaniach profilaktycznych, nie sanitarnych. Ustawa o zapobieganiu zakażeniom podobnej reguły nie zawiera. Z doświadczenia MP24: pracodawcy zwykle i tak organizują badania sanitarne w czasie pracy, a orzeczenie online dodatkowo upraszcza sprawę — kartę badania wypełnisz w kilka minut, bez dojazdu i bez umawiania godziny.
Ile realnie kosztuje każdy etap i kiedy opłaca się zestaw z dostawą, opisujemy w artykule ile kosztuje książeczka sanepidowska; orzeczenie zamówisz jako książeczkę sanepidowską online.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy albo właściwą stacją sanitarno-epidemiologiczną.
Źródła
- [1]Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, art. 6 ust. 1 pkt 4–5, ust. 2 pkt 2–3, ust. 2a; art. 7 ust. 1–4; art. 8 ust. 1, 3, 4 i 4a; art. 10 ust. 1 (tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 02.07.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
- [2]Badania na nosicielstwo – Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie, liczba próbek, termin wyniku, kto wydaje orzeczenie (strona www) — WSSE Kraków – gov.pl · Urząd, dostęp 17 września 2026
- [3]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 229 § 1–6 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
- [4]Badanie w kierunku nosicielstwa pałeczek Salmonella i Shigella – Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Katowicach, 3 próbki z 3 kolejnych dni (wymaz do podłoża transportowego); przechowywanie do 72 godzin w 4–8°C; koszt 225 zł; wyniki po 2–7 dniach; orzeczenie wystawia lekarz POZ lub lekarz służby medycyny pracy; laboratoria akredytowane (strona www (komunikat z 15.03.2024)) — WSSE Katowice – gov.pl · Urząd, dostęp 17 września 2026
- [5]Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 59 ust. 2, 4 i 5; art. 100 ust. 1 pkt 11 (tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu (ISAP, stan na 16.09.2026)) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
Psycholog transportu, specjalistka medycyny pracy
Anna specjalizuje się w psychologii transportu i medycynie pracy. W medycynapracy24.pl odpowiada za rozwój produktu — projektuje proces badań tak, żeby był prosty dla pacjentów.
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Medycyna pracy w Twoim mieście
Gotowy na badanie?
Książeczka sanepidowska online - od 149 zł
Masz negatywny wynik badania kału? Samo orzeczenie - 149 zł, dokument nawet w 24 godziny. Nie masz wyników? Zestaw pobraniowy pod wskazany adres lub do paczkomatu - 229 zł, albo pakiet z orzeczeniem - 299 zł.
