Jeśli na badania sanitarno-epidemiologiczne kieruje pracodawca, to on pokrywa ich koszt. Kandydat szukający pracy płaci sam — ale może to być inwestycja, która przyspiesza zatrudnienie. Rozkładamy wszystkie scenariusze.
W skrócie
Koszty obowiązkowych badań sanitarno-epidemiologicznych pracowników ponosi pracodawca lub zlecający wykonanie prac — tak stanowi ustawa o zapobieganiu zakażeniom. Jeśli jednak wyrabiasz orzeczenie na własną rękę (np. szukając pracy), płacisz sam: badanie kału 100–258 zł plus orzeczenie 129 zł online.
„Czy pracodawca musi mi zwrócić za książeczkę?" — odpowiedź zależy od tego, kto i w jakim momencie kieruje na badania. Przepisy są tu po stronie pracownika częściej, niż się powszechnie sądzi.
Zasada: kieruje pracodawca — płaci pracodawca
Ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi mówi wprost: koszty badań sanitarno-epidemiologicznych osób wykonujących prace, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia, ponosi pracodawca lub zlecający wykonanie prac. Dodatkowo art. 229 § 6 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek finansowania badań profilaktycznych.
W praktyce: jeśli jesteś już zatrudniony (umowa o pracę, ale też zlecenie, jeśli charakter prac wymaga badań) i pracodawca kieruje Cię na badania sanitarno-epidemiologiczne — nie powinieneś płacić ani za badanie kału, ani za wizytę lekarską.
Scenariusze — kto płaci kiedy
| Sytuacja | Kto płaci |
|---|---|
| Pracownik skierowany na badania przez pracodawcę | Pracodawca |
| Zleceniobiorca skierowany przez zlecającego | Zlecający wykonanie prac |
| Kandydat wyrabiający orzeczenie przed zatrudnieniem, z własnej inicjatywy | Kandydat |
| Uczeń / student przed praktykami (skierowanie ze szkoły lub uczelni) | Zwykle szkoła/uczelnia lub program praktyk — warto dopytać |
| Osoba prowadząca własną działalność (np. food truck) | Sama — jako „zlecający" własną pracę |
Wyrobienie orzeczenia „na zapas" przed szukaniem pracy
W gastronomii i handlu ogłoszenia często zawierają wymóg „aktualna książeczka sanepidowska mile widziana". Kandydat z gotowym orzeczeniem może zacząć pracę od razu — bez czekania 2–3 tygodni na wynik posiewu. Dlatego wiele osób decyduje się wyrobić dokument samodzielnie: łączny koszt to zwykle ok. 230–390 zł (badanie kału + orzeczenie online za 129 zł).
Zwrot kosztów — zapytaj przy zatrudnieniu
Jeśli wyrobiłeś orzeczenie tuż przed zatrudnieniem, możesz poprosić nowego pracodawcę o zwrot kosztów — część firm zwraca je w ramach dobrych praktyk, choć przy badaniach wykonanych z własnej inicjatywy przed zatrudnieniem nie ma takiego obowiązku.
Badania w godzinach pracy
Jeśli badania odbywają się w trakcie zatrudnienia, przeprowadza się je w miarę możliwości w godzinach pracy, a pracownik zachowuje za ten czas prawo do wynagrodzenia. Orzeczenie online dodatkowo upraszcza sprawę: teleporada trwa kwadrans i nie wymaga dojazdu.
Psycholog transportu, specjalistka medycyny pracy
Anna specjalizuje się w psychologii transportu i medycynie pracy. W medycynapracy24.pl odpowiada za rozwój produktu — projektuje proces badań tak, żeby był prosty dla pacjentów.
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Gotowy na badanie?
Zamów orzeczenie lekarskie online - od 129 zł
Badanie online (wideorozmowa) lub wizyta stacjonarna w Warszawie, Poznaniu i 17 innych miastach. Orzeczenie tego samego dnia.
Przeczytaj też
Książeczka sanepidowska a badania medycyny pracy — czym się różnią i czy można je połączyć?
4 czerwca 2026 · 6 min
Gdzie zrobić badania do książeczki sanepidowskiej? Sanepid czy prywatne laboratorium
1 czerwca 2026 · 6 min
Dodatni wynik badania na nosicielstwo Salmonella — co dalej?
28 maja 2026 · 6 min