Badania wstępne, okresowe i kontrolne wykonuje się na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy — tak stanowi ustawa. Nie wymaga ona jednak umowy długoterminowej, abonamentu ani minimalnej liczby pracowników: umowa może obejmować badania konkretnych osób. Mała firma może więc zamawiać badania jednorazowo, a stałą umowę ramową podpisać dopiero wtedy, gdy zatrudnia regularnie.
W skrócie
- Badania wstępne, okresowe i kontrolne pracowników wykonuje się na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę (zleceniodawcę) z podstawową jednostką służby medycyny pracy (zleceniobiorcą).[1]
- Umowa określa m.in. strony i osoby objęte świadczeniami, zakres opieki (co najmniej badania wymagane Kodeksem pracy), warunki udzielania świadczeń i obowiązki pracodawcy, np. przekazywanie informacji o czynnikach szkodliwych.[1]
- Ustawa nie wymaga umowy stałej, abonamentu ani progu liczby pracowników — umowa może dotyczyć badań konkretnych osób; zakres badania i tak wyznacza skierowanie od pracodawcy.[1][2]
- Koszt badań zawsze ponosi pracodawca — także wtedy, gdy zamawia je jednorazowo, a pracownik, który zapłacił sam, może żądać zwrotu.[3][4]
- Z doświadczenia MP24: zamówienie jednorazowe składasz online i płacisz za konkretne badanie z fakturą VAT; firmy z regularnymi potrzebami dostają umowę ramową z rabatem 10–20 % i fakturą zbiorczą (wg oferty z 17.09.2026).
Spis treści
Pytanie o konieczność podpisania umowy z przychodnią medycyny pracy pojawia się bardzo często — zarówno po stronie pracodawców, jak i pracowników. Krótka odpowiedź: pisemna umowa jest wymagana przez ustawę, ale nie musi być to umowa stała ani abonament. Może obejmować badania jednej osoby i wygasać po ich wykonaniu.
Co mówi ustawa o służbie medycyny pracy?
Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy stanowi, że badania wstępne, okresowe i kontrolne pracowników oraz inne świadczenia zdrowotne są wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez podmiot obowiązany do ich zapewnienia (pracodawcę — „zleceniodawcę") z podstawową jednostką służby medycyny pracy („zleceniobiorcą").[1] Umowa powinna określać w szczególności:[1]
- ✓strony umowy oraz osoby objęte świadczeniami,
- ✓zakres opieki zdrowotnej — co najmniej te świadczenia, do których zapewnienia pracodawca jest obowiązany na podstawie Kodeksu pracy i ustawy,
- ✓warunki i sposób udzielania świadczeń: rejestrację osób, organizację badań, tryb przekazywania orzeczeń o zdolności do pracy,
- ✓sposób kontrolowania wykonania umowy przez pracodawcę,
- ✓obowiązki pracodawcy wobec placówki: przekazywanie informacji o czynnikach szkodliwych i uciążliwych wraz z wynikami pomiarów, umożliwienie przeglądu stanowisk pracy, udział lekarza w komisji bhp.
Umowa stała czy jednorazowa?
Ustawa nie określa czasu trwania umowy, minimalnej liczby osób ani obowiązku abonamentu — wymaga formy pisemnej i wskazanej treści. Umowa może więc obejmować badania konkretnego pracownika lub kilku osób i wygasać po ich wykonaniu.[1] Sam zakres badania wynika zawsze ze skierowania od pracodawcy, które określa stanowisko i warunki pracy.[2]
Z doświadczenia MP24: w modelu jednorazowym każde badanie traktujemy jako odrębne zlecenie — pracodawca lub pracownik ze skierowaniem zamawia badanie przez formularz online, opłaca usługę i otrzymuje orzeczenie oraz fakturę VAT. Firmom, które potrzebują pisemnej umowy z elementami z art. 12 ust. 2 ustawy albo zatrudniają regularnie, proponujemy umowę ramową w ramach oferty dla firm (wg oferty z 17.09.2026).
Jak zapłacić za badanie pracownika?
- ✓Online przy zamówieniu: BLIK, karta płatnicza, przelew, Apple Pay lub Google Pay (wg oferty z 17.09.2026).
- ✓Faktura VAT wystawiana automatycznie po opłaceniu — na dane pracodawcy podane w zamówieniu.
- ✓Firmy z umową ramową: płatność odroczona i faktura zbiorcza za okres rozliczeniowy (wg oferty z 17.09.2026).
Kto powinien zamawiać badanie?
Formalnie to pracodawca kieruje na badania, wystawia skierowanie i ponosi ich koszt.[3] Z doświadczenia MP24: zamówienia składają zarówno pracodawcy i działy HR, jak i sami pracownicy ze skierowaniem — którzy po badaniu otrzymują fakturę do rozliczenia z pracodawcą. Pracownik, który zapłacił za badanie sam, ma prawo żądać zwrotu kosztów.[4]
Kiedy warto podpisać stałą umowę?
Dla firm zatrudniających regularnie nowych pracowników lub mających dużą rotację kadry stała umowa ramowa przynosi korzyści: negocjowane ceny, priorytetowe terminy, uproszczone fakturowanie i dedykowanego opiekuna. Z doświadczenia MP24: jeśli zatrudniasz więcej niż 10 osób rocznie, warto porozmawiać o indywidualnej ofercie — umowa ramowa w MP24 to rabat 10–20 % i zbiorcza faktura (wg oferty z 17.09.2026).
| Zamówienie jednorazowe | Umowa ramowa | |
|---|---|---|
| Zobowiązanie | Dotyczy konkretnych badań | Umowa na czas określony lub nieokreślony |
| Cena | Standardowa z cennika | Rabat 10–20 % (wg oferty z 17.09.2026) |
| Fakturowanie | Faktura VAT za każde badanie | Zbiorcza (miesięczna lub kwartalna), płatność odroczona |
| Terminy | Standardowe | Priorytetowe, opiekun klienta |
| Dla kogo | Małe firmy, okazjonalne potrzeby | Firmy z regularnym zapotrzebowaniem |
A co ze zleceniem i B2B?
Obowiązek badań profilaktycznych z art. 229 Kodeksu pracy dotyczy pracowników. Osobom pracującym na innej podstawie niż stosunek pracy pracodawca ma zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że badania mogą być wymagane, jeśli wynika to z charakteru wykonywanych prac.[5][6] Szczegóły: badania medycyny pracy przy umowie zleceniu i B2B.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
Źródła
- [1]Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, art. 9 ust. 1; art. 12 ust. 1–2; art. 22 pkt 1; art. 23 pkt 1 (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 437; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 12.03.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
- [2]Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, § 1 ust. 2; § 2 ust. 1–2 i 5; § 4 ust. 1–2; § 5 ust. 1–3; § 7 ust. 1; załącznik nr 1 (wskazówki metodyczne) (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 607) — Minister Zdrowia – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 17 września 2026
- [3]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 229 § 1–6 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
- [4]Kto ponosi koszty badań profilaktycznych? – Pytania i odpowiedzi, całość (koszty badań, wynagrodzenie za czas badań, koszty przejazdu, koszty ponownego badania po odwołaniu) (strona www) — Państwowa Inspekcja Pracy · Urząd, dostęp 17 września 2026
- [5]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 304 § 1 i 3 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
- [6]Badania lekarskie pracowników – Porady prawne, sekcje: dopuszczenie do pracy, umowy cywilnoprawne, orzeczenie (strona www) — Państwowa Inspekcja Pracy · Urząd, dostęp 17 września 2026
Psycholog transportu, specjalista medycyny pracy
Marcin specjalizuje się w psychologii transportu i medycynie pracy. Łączy praktykę gabinetową z perspektywą przedsiębiorcy — sam prowadzi działalność i rozumie wyzwania firm zamawiających badania.
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Dla firm
Badania pracowników bez papierów - obsługa firm
Skierowania, terminy i orzeczenia w jednym panelu, faktura zbiorcza, rejestracja dzwoni do pracownika. Zamów badanie dla jednej osoby albo całego zespołu.
Przeczytaj też
Kto może zostać lekarzem medycyny pracy? Uprawnienia i ścieżka
4 lipca 2026 · 6 min
Jak wygląda badanie medycyny pracy? Co bada lekarz i ile trwa wizyta - krok po kroku
28 marca 2026 · 4 min
Badania lekarskie do pracy za granicą — co musisz wiedzieć przed wyjazdem?
15 marca 2026 · 4 min