Kał do badania na nosicielstwo pobierasz sam w domu: przez trzy kolejne dni, po jednej próbce dziennie, ze świeżo oddanego stolca. W stacjach sanitarnych próbką jest wymaz — wymazówką pobierasz grudkę kału wielkości ziarna grochu i wkładasz ją do probówki z podłożem transportowym.[1] Szczegóły (lodówka czy temperatura pokojowa, skąd wziąć probówki) zależą od laboratorium, więc zacznij od jego instrukcji.
W skrócie
- Trzy próbki z trzech kolejnych dni, po jednej dziennie — nie z jednego dnia.[1]
- Wymaz z kału wielkości ziarna grochu do probówki z podłożem transportowym; samego kału do probówki nie wkładasz.[1][2]
- Każdą próbkę opisz: imię, nazwisko, data i godzina pobrania.[1]
- Nie pobieraj kału w trakcie antybiotykoterapii i przez 10 dni po niej — tak wymaga m.in. PSSE Choszczno.[3]
- Wszystkie trzy próbki oddajesz razem, zwykle do 72 godzin od pobrania pierwszej.[1][3]
Spis treści
Badanie kału na nosicielstwo pałeczek Salmonella i Shigella to podstawa książeczki sanepidowskiej online i każdego innego orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych. Laboratorium bada to, co mu dostarczysz — dlatego od sposobu pobrania zależy, czy wynik będzie wiarygodny, czy trzeba będzie zaczynać od nowa. Poniżej instrukcja oparta na wymaganiach stacji sanitarnych opublikowanych na gov.pl.
Zanim zaczniesz: sprawdź laboratorium
Stacje różnią się w szczegółach. WSSE Katowice i WSSE Kraków wydają własne probówki z podłożem transportowym,[1][4] a WSSE Łódź i PSSE Choszczno każą kupić je w aptece.[2][3] WSSE Katowice każe trzymać próbki w lodówce (4–8°C), a PSSE Choszczno — w temperaturze otoczenia, bez zamrażania.[1][3] Zawsze trzymaj się instrukcji miejsca, do którego oddasz próbki.
Antybiotyki
PSSE Choszczno zastrzega: nie pobieraj kału w trakcie leczenia antybiotykiem ani innymi lekami wpływającymi na florę bakteryjną jelit oraz przed upływem 10 dni od jego zakończenia.[3] Jeśli bierzesz leki, zapytaj laboratorium albo lekarza, kiedy możesz zacząć.
Pobranie próbki krok po kroku
- 1Oddaj stolec do czystego, suchego naczynia albo na czysty podkład — tak, żeby kał nie miał kontaktu z wodą z toalety ani moczem.
- 2Otwórz opakowanie i wyjmij wymazówkę (patyczek z wacikiem). Nie dotykaj wacika palcami.
- 3Pobierz wymazówką grudkę kału ze świeżego stolca — wielkości ziarna grochu.[1] Za mało materiału to częsty powód odrzucenia próbki.[3]
- 4Włóż wymazówkę do probówki tak, żeby wacik był zanurzony w podłożu, i szczelnie zamknij. Samego kału do probówki nie wkładaj.[2]
- 5Opisz probówkę: imię, nazwisko, data i godzina pobrania (niektóre stacje chcą też PESEL albo datę urodzenia).[1][2]
- 6Przechowuj próbkę zgodnie z instrukcją laboratorium i powtórz to samo przez kolejne dwa dni.
Ile dokładnie kału potrzeba i co zrobić, gdy laboratorium daje pojemnik z łopatką zamiast wymazówki, opisujemy w artykule ile kału do badania na nosicielstwo. Rodzaje pojemników i to, gdzie je kupić, porównujemy w tekście pojemnik na kał do sanepidu.
Przechowywanie i oddanie próbek
| Stacja | Przechowywanie | Kiedy oddać |
|---|---|---|
| WSSE Katowice | 4–8°C, maks. 72 godziny | Wszystkie 3 w dniu pobrania trzeciej; pon–czw 8:00–11:00[1] |
| WSSE Kraków | wg instrukcji stacji | Pierwsza próbka nie starsza niż 60 godzin[4] |
| WSSE Łódź | lodówka | Probówki do 72 h od pierwszej; kałówki pojedynczo do 24 h[2] |
| PSSE Choszczno | temperatura otoczenia, nie zamrażać | Wszystkie 3 razem do 72 h od pierwszej[3] |
Probówki przewoź szczelnie zamknięte, w pozycji pionowej.[1] Do laboratorium dołącz wypełnione zlecenie — stacje zwykle udostępniają je na swojej stronie.
Pobranie w domu z zestawem
Zestaw pobraniowy MP24
Z doświadczenia MP24: w zestawie pobraniowym (229 zł, wg oferty z 06.10.2026) dostajesz trzy probówki z wymazówkami, woreczek, zlecenie do laboratorium i opłaconą etykietę zwrotną UPS. Próbki odsyłasz wyłącznie przez UPS — w punkcie UPS albo kurierem pod Twój adres — i najlepiej od poniedziałku do czwartku, żeby paczka nie przeleżała weekendu w sortowni.
Po wyniku ujemnym lekarz wydaje orzeczenie. Gdy masz już wynik, możesz zamówić orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne online za 149 zł (wg oferty z 06.10.2026) i dostać je e-mailem nawet w 24 godziny od wypełnienia karty badania. Cały proces — od wyboru laboratorium po wynik — opisuje przewodnik badanie kału do książeczki sanepidowskiej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy albo właściwą stacją sanitarno-epidemiologiczną.
Źródła
- [1]Badanie w kierunku nosicielstwa pałeczek Salmonella i Shigella – Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Katowicach, instrukcja pobrania: 3 próbki z 3 kolejnych dni, nie z jednego dnia; wymaz z kału wielkości ziarna grochu do podłoża transportowego (Stuarta, Amiesa, Cary-Blaira); probówki wydaje laboratorium; 4–8°C do 72 godzin; szczelnie, pionowo, opis: nazwisko, imię, data i godzina; wszystkie 3 w dniu pobrania trzeciej (strona www (komunikat z 15.03.2024)) — WSSE Katowice – gov.pl · Urząd, dostęp 6 października 2026
- [2]Badania na nosicielstwo (dawna książeczka zdrowia) – Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Łodzi, pojemniki z apteki: 3 probówki z podłożem transportowym (żel + patyczek z wacikiem) albo sterylne kałówki z łopatką; wacik zabrudzony kałem do żelu, nie wkładać kału do probówki; 3 kolejne dni; probówki do 72 h od pierwszej próbki, kałówki do 24 h pojedynczo; lodówka; opis: imię, nazwisko, PESEL lub data urodzenia, data i godzina (strona www) — WSSE Łódź – gov.pl · Urząd, dostęp 6 października 2026
- [3]Instrukcja pobrania i transportu próbek kału do badań na nosicielstwo pałeczek Salmonella/Shigella – Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Choszcznie, wymazówki z apteki; nie pobierać w trakcie antybiotykoterapii i przed upływem 10 dni od jej zakończenia; świeżo oddany stolec, widoczna grudka kału; za mało materiału = próbka nieprzyjęta; temperatura otoczenia, nie zamrażać; 3 wymazówki razem do 72 h od pierwszej (instrukcja (plik .docx)) — PSSE Choszczno – gov.pl · Urząd, dostęp 6 października 2026
- [4]Badania na nosicielstwo – Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie, trzy próbki w pojemnikach z podłożem transportowym z kolejnych dni, pierwsza nie starsza niż 60 godzin; pojemniki wydaje punkt przyjmowania próbek; koszt 162 zł (strona www) — WSSE Kraków – gov.pl · Urząd, dostęp 6 października 2026
Psycholog transportu, specjalista medycyny pracy
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Medycyna pracy w Twoim mieście
Gotowy na badanie?
Książeczka sanepidowska online - od 149 zł
Masz negatywny wynik badania kału? Samo orzeczenie - 149 zł, dokument nawet w 24 godziny. Nie masz wyników? Zestaw pobraniowy pod wskazany adres lub do paczkomatu - 229 zł, albo pakiet z orzeczeniem - 299 zł.
