Wykaz chorób zawodowych 2026 i jak zgłosić podejrzenie choroby

Ten tekst jest dla osób, które chcą sprawdzić, czy ich choroba jest w wykazie, i dowiedzieć się, jak zgłosić podejrzenie choroby zawodowej. Jeśli interesuje Cię, co daje stwierdzenie choroby zawodowej — świadczenia z ZUS i jednorazowe odszkodowanie — opisujemy to w osobnym artykule. Pierwsze objawy najczęściej widzi lekarz medycyny pracy na badaniu okresowym.

Opieramy się na Kodeksie pracy i rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych w tekście jednolitym ogłoszonym 6 października 2026 r. Pracodawcom, którzy chcą uporządkować profilaktykę w zespole, polecamy też stronę medycyna pracy dla firm.

Kiedy choroba jest zawodowa

Kodeks pracy uznaje chorobę za zawodową, jeśli jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie albo z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowały ją czynniki szkodliwe w środowisku pracy lub sposób wykonywania pracy, czyli narażenie zawodowe.^[2] Choroba spoza wykazu — nawet jeśli w oczywisty sposób łączy się z pracą — nie zostanie uznana za zawodową w tym trybie.^[2]

Wykaz chorób zawodowych 2026 — wszystkie pozycje

Poniżej pełna lista pozycji z załącznika do rozporządzenia, z nazwami w brzmieniu aktu (skróconymi tam, gdzie pozycja ma kilka podpunktów).^[1] Ostatnia zmiana, obowiązująca od 21 grudnia 2025 r., dodała pozycję 6a, nowe brzmienie pozycji 5 i 21 oraz raka jajnika i nowotwór przewodu pokarmowego w pozycji 17.^[1]

Wiele pozycji ma podpunkty. Choroby skóry (poz. 18) obejmują m.in. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry i pokrzywkę kontaktową, układ ruchu (poz. 19) — m.in. przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej i uszkodzenie łąkotki przy pracy w klęku, a obwodowy układ nerwowy (poz. 20) — m.in. zespół cieśni w obrębie nadgarstka.^[1] Okresy dla najczęstszych pozycji zestawiliśmy w tekście co to jest choroba zawodowa.

Termin wystąpienia objawów

Chorobę zawodową można rozpoznać w czasie pracy w narażeniu albo po jej zakończeniu — pod warunkiem, że udokumentowane objawy pojawiły się w okresie podanym w wykazie.^[2] Ten okres jest różny dla poszczególnych pozycji: od 1 dnia przy ostrych uogólnionych reakcjach alergicznych do 10 lat przy zaćmie popromiennej, a przy pylicach i chorobach zakaźnych wykaz mówi „nie można określić”.^[1] Dla nowotworów okres ustala się indywidualnie, według okresu latencji.^[1]

Dlatego liczy się dokumentacja: data pierwszych objawów zapisana przez lekarza i opis narażenia na skierowaniu na badania. Przykłady, jak opisywać czynniki, znajdziesz w artykule czynniki szkodliwe na skierowaniu.

Kto może zgłosić podejrzenie choroby zawodowej

Jak zgłosić chorobę zawodową krok po kroku

1. Ustal, gdzie zgłosić. Zgłoszenie trafia do dwóch urzędów: właściwego państwowego inspektora sanitarnego i okręgowego inspektora pracy. Właściwe są urzędy z miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana, a gdy dokumentacji narażenia tam nie ma — z miejsca ostatniego narażenia.^[1]
2. Wypełnij formularz. Zgłoszenie składa się niezwłocznie na formularzu określonym w odrębnych przepisach; przy chorobie o ostrym przebiegu albo podejrzeniu, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci, dodatkowo telefonicznie.^[1]
3. Jeśli pracujesz — idź do lekarza medycyny pracy. Zatrudniony pracownik zgłasza podejrzenie przez lekarza, który sprawuje nad nim opiekę profilaktyczną.^[2] Zabierz dokumentację leczenia i opis tego, z czym masz kontakt w pracy.
4. Poczekaj na skierowanie. Inspektor sanitarny wszczyna postępowanie, ocenia narażenie zawodowe, sporządza kartę oceny narażenia i razem ze skierowaniem przekazuje ją do jednostki orzeczniczej I stopnia. Zgłoszenie w oczywisty sposób bezzasadne kończy się postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania.^[1]

Postępowanie w sprawie choroby zawodowej

Jednostką orzeczniczą I stopnia jest poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy albo klinika lub poradnia chorób zawodowych uczelni medycznej. Przy chorobach zakaźnych są to także poradnie i oddziały chorób zakaźnych, a u pracowników hospitalizowanych z powodu ostrych objawów — szpital, w którym nastąpiła hospitalizacja.^[1] Jeśli mieszkasz w innym województwie niż to, w którym pracowałeś w narażeniu, właściwa jest jednostka z miejsca zamieszkania.^[1]

Lekarz jednostki wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania — na podstawie badań, dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia.^[1] Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem, w ciągu 14 dni od jego otrzymania składasz wniosek o ponowne badanie w jednostce II stopnia, czyli instytucie badawczym medycyny pracy, za pośrednictwem jednostki I stopnia.^[1]

Ostatnie słowo należy do inspektora sanitarnego: wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia. Decyzję dostaje pracodawca i okręgowy inspektor pracy, a pracownik — na swój wniosek.^[1] Decyzje wydane na skutek odwołania wydaje m.in. państwowy wojewódzki inspektor sanitarny.^[1]

Rola lekarza medycyny pracy

Lekarz medycyny pracy nie rozpoznaje choroby zawodowej — robi to lekarz jednostki orzeczniczej.^[1] Jest za to pośrednikiem przy zgłoszeniu dla zatrudnionych pracowników.^[2] Lekarz orzekający może też poprosić go o uzupełniającą ocenę narażenia zawodowego i o dokumentację z badań profilaktycznych.^[1] Częstotliwość tych badań opisujemy w tekście co ile lat są badania okresowe.

Gdy u pracownika pojawią się objawy wskazujące na powstawanie choroby zawodowej, pracodawca na podstawie orzeczenia lekarskiego przenosi go do innej pracy, bez kontaktu z czynnikiem, który je wywołał. Jeśli nowa praca jest gorzej płatna, przez najwyżej 6 miesięcy przysługuje dodatek wyrównawczy.^[2]

Najczęstsze pytania

Ile pozycji ma wykaz chorób zawodowych? 26 numerowanych pozycji i pozycję 6a dodaną w 2025 r.; część z nich dzieli się na podpunkty.^[1]

Czy mogę zgłosić chorobę zawodową sam, bez pracodawcy? Tak. Pracownik zatrudniony robi to przez lekarza medycyny pracy, a były pracownik może zgłosić podejrzenie bezpośrednio.^[2]

Czy można zgłosić chorobę zawodową po odejściu z pracy? Tak, jeśli udokumentowane objawy pojawiły się w okresie wskazanym w wykazie przy danej chorobie.^[2][1]

Ile mam czasu na odwołanie od orzeczenia jednostki orzeczniczej? 14 dni od otrzymania orzeczenia — wniosek o ponowne badanie składasz za pośrednictwem jednostki I stopnia.^[1]

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.