Wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy oraz pracownicy młodociani i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska z czynnikami szkodliwymi lub uciążliwymi. Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań i ponosi koszty badań. Zakres ustala lekarz według wskazówek metodycznych i skierowania; wyjątek od badań obejmuje osoby przyjmowane w ciągu 30 dni po poprzedniej umowie z aktualnym orzeczeniem na takie same warunki.
W skrócie
- Wstępnym badaniom podlegają osoby przyjmowane do pracy oraz pracownicy przenoszeni na stanowiska, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe; badania wykonuje się na podstawie skierowania od pracodawcy.[1]
- Nie podlegają im osoby przyjmowane ponownie do tego samego pracodawcy na to samo stanowisko w ciągu 30 dni, ani przyjmowane do innego pracodawcy w ciągu 30 dni po poprzedniej umowie z aktualnym orzeczeniem, jeśli warunki ze skierowania odpowiadają nowemu stanowisku (nie dotyczy prac szczególnie niebezpiecznych).[1]
- Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań i ponosi koszty badań; pracownik, który zapłacił sam, może żądać zwrotu.[1][2]
- Zakres badania określają wskazówki metodyczne; lekarz może poszerzyć go o badania dodatkowe i konsultacje. Od orzeczenia przysługuje odwołanie w 7 dni do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.[3]
- Z doświadczenia MP24: badanie wstępne dla stanowiska bez czynników szkodliwych 320 zł, sprzedawca, kucharz, magazynier 350 zł, zawody medyczne do 1 050 zł (wg oferty z 17.09.2026); online orzeczenie zwykle w ciągu jednego–dwóch dni roboczych od wypełnienia karty badania.
Spis treści
Zmieniasz pracę i zastanawiasz się, co Cię czeka u lekarza medycyny pracy? Badania wstępne to obowiązkowy krok przed pierwszym dniem w nowej firmie. W tym poradniku wyjaśniamy wszystko — od zakresu badań, przez koszty, po sytuacje wyjątkowe.
Czym są badania wstępne?
Badania wstępne to badania lekarskie wykonywane przed dopuszczeniem do pracy. Ich celem jest stwierdzenie braku albo istnienia przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach opisanych w skierowaniu — z uwzględnieniem czynników takich jak praca przy monitorze, praca fizyczna czy kontakt z substancjami chemicznymi.[1][3] Podstawa prawna: art. 229 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie w sprawie badań lekarskich pracowników z 1996 r. (tekst jednolity z 2023 r.), które określa zakres badań i uprawnienia lekarzy.[3]
Kto musi przejść badania wstępne?
- ✓osoby przyjmowane do pracy,[1]
- ✓pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy,[1]
- ✓inni pracownicy przenoszeni na stanowiska, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.[1]
Wyjątek od reguły
Badaniom wstępnym nie podlegają osoby przyjmowane ponownie do tego samego pracodawcy na to samo stanowisko (lub o takich samych warunkach) w ciągu 30 dni po zakończeniu poprzedniej umowy, ani osoby przyjmowane do innego pracodawcy w ciągu 30 dni po poprzedniej umowie, jeśli mają aktualne orzeczenie na warunki opisane w skierowaniu, a nowy pracodawca stwierdzi, że odpowiadają one nowemu stanowisku — z wyłączeniem prac szczególnie niebezpiecznych. Pracodawca żąda wtedy orzeczenia i skierowania, które było jego podstawą.[1] Więcej: ważność badań u nowego pracodawcy.
Co obejmują badania wstępne?
Zakres i częstotliwość badań profilaktycznych określają wskazówki metodyczne — załącznik do rozporządzenia; lekarz dobiera je do czynników ze skierowania i może poszerzyć o specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, jeśli uzna to za niezbędne.[3] Z doświadczenia MP24 typowy zakres wygląda tak:
Dla pracowników biurowych
- ✓badanie ogólne przez lekarza medycyny pracy i wywiad dotyczący chorób przewlekłych,
- ✓badanie ostrości wzroku (praca przy monitorze),
- ✓pomiar ciśnienia tętniczego.
Dla pracowników fizycznych i z czynnikami szkodliwymi
- ✓wszystko powyżej oraz — zależnie od czynników — badania laboratoryjne,
- ✓audiometria przy pracy w hałasie,
- ✓spirometria przy narażeniu na pyły lub substancje działające na układ oddechowy,
- ✓EKG i konsultacja neurologiczna przy pracy na wysokości lub według wskazań lekarza,
- ✓psychotesty przy obsłudze wózków i maszyn.
Ile kosztują badania wstępne?
| Stanowisko | Zakres (doświadczenie MP24) | Cena MP24 (wg oferty z 17.09.2026) |
|---|---|---|
| Praca biurowa, bez czynników szkodliwych | lekarz + wzrok | 320 zł |
| Sprzedawca, kucharz, magazynier | lekarz + wzrok + czynniki stanowiska | 350 zł |
| Nauczyciel, elektryk, spawacz | lekarz + konsultacje specjalistyczne | 560–650 zł |
| Zawody medyczne | lekarz + czynniki biologiczne + badania laboratoryjne | do 1 050 zł |
| Kierowca zawodowy | lekarskie + psychotechnika + medycyna pracy | 499 zł Warszawa i Poznań, 599 zł pozostałe miasta |
Kto płaci?
Badania wstępne, okresowe i kontrolne przeprowadza się na koszt pracodawcy; pracodawca ponosi też inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej niezbędnej ze względu na warunki pracy.[1] Jeśli zapłaciłeś sam, możesz żądać zwrotu — zachowaj fakturę.[2] Szczegóły: kto płaci za badania medycyny pracy.
Jak wygląda wizyta krok po kroku?
- 1Pracodawca wystawia skierowanie w dwóch egzemplarzach — z rodzajem badania, stanowiskiem i opisem warunków pracy; jeden egzemplarz dostajesz Ty.[1][3]
- 2Umawiasz termin — z doświadczenia MP24 rejestrator kontaktuje się w ciągu godziny od zamówienia na medycynapracy24.pl/zamow.
- 3Przychodzisz na wizytę ze skierowaniem i dokumentem tożsamości (lista: co zabrać do lekarza).
- 4Lekarz przeprowadza badanie — z doświadczenia MP24 zwykle 15–45 minut zależnie od zakresu.
- 5Otrzymujesz orzeczenie lekarskie — stacjonarnie po wizycie, online zwykle w ciągu jednego–dwóch dni roboczych od wypełnienia karty badania.
- 6Dostarczasz orzeczenie pracodawcy przed pierwszym dniem pracy — bez niego pracodawca nie może dopuścić Cię do pracy.[1]
Co jeśli lekarz nie dopuści mnie do pracy?
Badanie może zakończyć się orzeczeniem o istnieniu przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku w warunkach opisanych w skierowaniu.[3] W takiej sytuacji:
- ✓pracodawca nie może dopuścić Cię do pracy na tym stanowisku,[1]
- ✓pracodawca może zaproponować inne stanowisko — o innych warunkach, opisane w nowym skierowaniu,
- ✓Ty lub pracodawca możecie odwołać się w ciągu 7 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał, do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy; badanie odwoławcze przeprowadza się w 14 dni, a wydane w nim orzeczenie jest ostateczne,[3]
- ✓koszty badania w trybie odwołania ponosi pracodawca.[2]
To nie koniec świata
Orzeczenie dotyczy konkretnych warunków pracy ze skierowania — przy innym stanowisku wynik może być inny. Jak wygląda odwołanie krok po kroku: negatywne orzeczenie medycyny pracy.
Badania wstępne online — czy to możliwe?
Tak, przy stanowiskach bez czynników wymagających badań specjalistycznych: lekarz orzeka o stanie zdrowia po osobistym zbadaniu albo po zbadaniu za pośrednictwem systemów teleinformatycznych i analizie dokumentacji.[4] Z doświadczenia MP24: wypełniasz kartę badania i załączasz skierowanie, lekarz medycyny pracy ocenia całość, a orzeczenie z kwalifikowanym podpisem elektronicznym przychodzi e-mailem — zwykle w ciągu jednego–dwóch dni roboczych od wypełnienia karty badania; koszt od 320 zł (wg oferty z 17.09.2026). Badania wymagające diagnostyki (laboratorium, audiometria, spirometria, psychotesty) wykonuje się stacjonarnie. Więcej: badania wstępne w MP24.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
Źródła
- [1]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 229 § 1–6 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
- [2]Kto ponosi koszty badań profilaktycznych? – Pytania i odpowiedzi, całość (koszty badań, wynagrodzenie za czas badań, koszty przejazdu, koszty ponownego badania po odwołaniu) (strona www) — Państwowa Inspekcja Pracy · Urząd, dostęp 17 września 2026
- [3]Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, § 1 ust. 2; § 2 ust. 1–2 i 5; § 4 ust. 1–3 (skierowanie, dwa egzemplarze, wzór – załącznik nr 3a); § 5 ust. 1–3; § 7 ust. 1; § 8 ust. 1 i 4 (rejestr lekarzy w WOMP); załącznik nr 1 (wskazówki metodyczne) (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 607) — Minister Zdrowia – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 17 września 2026
- [4]Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 2 ust. 1; art. 16 ust. 1–2; art. 32 ust. 1–2 i 5; art. 42 ust. 1 (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 37 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu (ISAP, stan na 17.09.2026)) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 17 września 2026
Specjalistka ds. medycyny pracy
Nadia od 5 lat zajmuje się medycyną pracy, ze szczególnym uwzględnieniem badań online i przepisów prawa pracy. Pomogła setkom firm wdrożyć efektywne procesy badań pracowniczych.
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Medycyna pracy w Twoim mieście
Bez urlopu i kolejki
Orzeczenie medycyny pracy online w 24 h - od 320 zł
Wideorozmowa z lekarzem medycyny pracy, orzeczenie wstępne, okresowe albo kontrolne na e-mail. Nie musisz brać wolnego ani szukać przychodni.
Przeczytaj też
Ile trwa badanie medycyny pracy? Wizyta, badania dodatkowe i orzeczenie (2026)
8 lipca 2026 · 5 min
Czy medycyna pracy robi badanie krwi? Czy wykrywa narkotyki i alkohol?
5 lipca 2026 · 5 min
Ile ważne są badania lekarskie do pracy? Terminy wg stanowiska i ważność u nowego pracodawcy
8 czerwca 2026 · 5 min