Kobieta może w pracy sama podnosić i przenosić przedmioty o masie do 12 kg przy pracy stałej i do 20 kg przy pracy dorywczej; mężczyzna — do 30 kg i do 50 kg.[1] Kobieta w ciąży nie może ręcznie podnosić ani przenosić niczego cięższego niż 3 kg, a karmiąca piersią — więcej niż 6 kg przy pracy stałej i 10 kg dorywczo.[2] Przy podnoszeniu nad barki, wnoszeniu po schodach czy przenoszeniu na dłuższy dystans limity są niższe, więc sprawdź konkretną sytuację w tabeli.
W skrócie
- Praca dorywcza to ręczne przenoszenie nie częściej niż 4 razy na godzinę i łącznie nie dłużej niż 4 godziny na dobę; wszystko ponad to liczy się jako praca stała.[1]
- Podstawowe limity dla jednej osoby: kobiety 12 kg (stała) / 20 kg (dorywcza), mężczyźni 30 kg / 50 kg.[1]
- Kobieta w ciąży: maksymalnie 3 kg, bez taczek, wózków ręcznych i zespołowego przenoszenia; karmiąca: 6 kg / 10 kg.[2]
- Młodociani nie mogą wykonywać prac polegających wyłącznie na dźwiganiu, a przy pozostałych obowiązuje 60% limitu dla kobiet i 40% limitu dla mężczyzn.[3]
- Dźwiganie to czynnik uciążliwy, który pracodawca opisuje na skierowaniu na badania — z podaniem mas.[4]
Dla firm
Badania pracowników bez papierów - obsługa firm
Spis treści
Normy dźwigania wynikają z trzech rozporządzeń: ogólnego o ręcznych pracach transportowych, wykazu prac zakazanych kobietom w ciąży i karmiącym oraz wykazu prac wzbronionych młodocianym. Dla pracodawcy to nie tylko kwestia BHP — dźwiganie trzeba też opisać na skierowaniu, bo od tego zależy zakres badań. Jeśli organizujesz badania pracowników dla firm, zacznij od ustalenia, ile i jak często ktoś na danym stanowisku faktycznie przenosi.
Limity w tym tekście dotyczą masy przedmiotów, które jeden pracownik podnosi i przenosi ręcznie. Pierwszym obowiązkiem pracodawcy jest jednak ręcznych prac transportowych unikać: stosować rozwiązania techniczne i organizacyjne, a gdy się nie da — sprzęt pomocniczy (wózki, taczki, chwytaki, dźwignie).[1]
Praca stała czy dorywcza?
Rozporządzenie definiuje tylko pracę dorywczą: to ręczne przemieszczanie przedmiotów nie częściej niż 4 razy na godzinę, jeżeli łączny czas takich czynności nie przekracza 4 godzin na dobę.[1] Magazynier, który przez całą zmianę układa kartony na regałach, pracuje więc w trybie stałym, nawet jeśli każdy karton jest lekki. Sprzedawczyni, która raz na kilka godzin przyjmuje dostawę, mieści się w pracy dorywczej.
Dla firm
Badania pracowników bez papierów - obsługa firm
Skierowania, terminy i orzeczenia w jednym panelu, faktura zbiorcza, rejestracja dzwoni do pracownika. Zamów badanie dla jednej osoby albo całego zespołu.
Normy dźwigania — tabela dla kobiet i mężczyzn
| Sytuacja | Kobiety: stała | Kobiety: dorywcza | Mężczyźni: stała | Mężczyźni: dorywcza |
|---|---|---|---|---|
| Podnoszenie i przenoszenie przez jedną osobę | 12 kg | 20 kg | 30 kg | 50 kg |
| Podnoszenie powyżej obręczy barkowej | 8 kg | 14 kg | 21 kg | 35 kg |
| Przenoszenie na odległość ponad 25 m | 12 kg | 12 kg | 30 kg | 30 kg |
| Pod górę (schody, pochylnie) do 30°, wysokość ponad 4 m | 12 kg | 12 kg | 30 kg | 30 kg |
| Pod górę ponad 30°, wysokość ponad 4 m | 8 kg | 12 kg | 20 kg | 30 kg |
| Przedmioty dłuższe niż 4 m, przenoszone zespołowo — na jedną osobę | 10 kg | 17 kg | 25 kg | 42 kg |
| Ciecze gorące, żrące lub szkodliwe — z naczyniem i uchwytem | 10 kg | 10 kg | 25 kg | 25 kg |
Wartości z tabeli to górne granice dla jednego pracownika.[1] Przy przedmiotach długich (ponad 4 m) i cięższych niż 30 kg dla mężczyzn lub 20 kg dla kobiet przenoszenie ma być zespołowe; zespołem nie wolno przenosić ładunków na odległość ponad 25 m ani cięższych niż 500 kg (mężczyźni) i 200 kg (kobiety).[1]
Rozporządzenie ogranicza też siłę i wysiłek. Do zapoczątkowania ruchu przy oburęcznym pchaniu kobieta może użyć siły do 120 N, mężczyzna do 300 N; przy ciągnięciu — 100 N i 250 N.[1] Wydatek energetyczny netto w czasie zmiany nie może przekraczać 5000 kJ dla kobiet i 8400 kJ dla mężczyzn (przy pracy dorywczej 20 i 30 kJ na minutę).[1]
Nie tylko kilogramy
Nawet lekki przedmiot trzeba przenosić inaczej, gdy wymaga skrętu tułowia, pochylenia ponad 45°, ogranicza widoczność albo powierzchnia jest śliska lub nierówna. Pracodawca ocenia ryzyko z uwzględnieniem masy, warunków środowiska, organizacji pracy i indywidualnych predyspozycji pracownika — wieku, sprawności i stanu zdrowia.[1]
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Kobiety w ciąży i karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, które mogą niekorzystnie wpływać na ich zdrowie, ciążę albo karmienie.[5] Wykaz takich prac zaczyna się właśnie od ręcznego transportu.[2]
| Czynność | Kobieta w ciąży | Kobieta karmiąca piersią |
|---|---|---|
| Ręczne podnoszenie i przenoszenie | ponad 3 kg — zakazane | ponad 6 kg (stała) / 10 kg (dorywcza) — zakazane |
| Przenoszenie pod górę (schody, pochylnie) | przy pracy stałej — żadnych przedmiotów; dorywczo — ponad 1 kg | ponad 6 kg; przy nachyleniu ponad 30° — ponad 4 kg (stała) / 6 kg (dorywcza) |
| Przenoszenie na wysokość ponad 4 m lub odległość ponad 25 m | ponad 3 kg — zakazane (ogólny limit) | ponad 6 kg — zakazane |
| Udział w zespołowym przenoszeniu | zakazany | zakazany |
| Ciecze gorące, żrące lub szkodliwe | zakazane | zakazane |
| Taczka i wózki poruszane ręcznie | zakazane | do limitu, np. taczka do 20 kg łącznie z taczką na terenie o nachyleniu do 5% |
Pracodawca, który zatrudnia pracownicę w ciąży lub karmiącą przy takich pracach, musi dostosować warunki pracy albo skrócić czas pracy tak, żeby wyeliminować zagrożenie; jeśli to niemożliwe — przenieść ją do innej pracy, a gdy i to się nie da — zwolnić z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia.[6] Jak to wygląda od strony badań lekarskich, wyjaśniamy w artykule badania medycyny pracy a ciąża.
Młodociani
Młodocianym nie wolno powierzać prac polegających wyłącznie na podnoszeniu, przenoszeniu i przewożeniu ciężarów ani prac załadunkowych i wyładunkowych.[3] Przy pozostałych ręcznych pracach transportowych obowiązuje niższy próg: dla młodocianych kobiet 60% wartości dopuszczalnej dla kobiet, dla młodocianych mężczyzn 40% wartości dopuszczalnej dla mężczyzn.[3]
| Pracownik młodociany | Praca stała | Praca dorywcza |
|---|---|---|
| Młodociana kobieta (60% z 12 / 20 kg) | 7,2 kg | 12 kg |
| Młodociany mężczyzna (40% z 30 / 50 kg) | 12 kg | 20 kg |
Młodociany powyżej 16 lat może wykonywać niektóre prace wzbronione tylko wtedy, gdy wymaga tego przygotowanie zawodowe — i nie jako pracę stałą, lecz w zakresie zaznajamiania się z czynnościami.[3]
Dźwiganie na skierowaniu na badania
Na skierowaniu na badania wstępne, okresowe i kontrolne pracodawca opisuje czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe — z podaniem wielkości narażenia.[4] Dźwiganie wpisuje się w części „Inne czynniki”, najlepiej konkretnie: masa, częstotliwość, czas w ciągu zmiany. Według wskazówek metodycznych przy pracy fizycznej z wydatkiem energetycznym powyżej 1500 kcal na zmianę u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet badanie obejmuje badanie lekarskie i EKG, co 5 lat, a po 50. roku życia co 3 lata.[4] Więcej przykładów poprawnego opisu znajdziesz w tekście czynniki szkodliwe na skierowaniu — przykłady.
Z doświadczenia MP24
Z doświadczenia MP24: najczęstszy problem to skierowanie z samym słowem „dźwiganie”, bez mas i czasu. Lekarz nie wie wtedy, czy chodzi o dorywcze przenoszenie paczek, czy o pracę stałą przy limicie 30 kg — i musi dopytywać. Badanie online robimy dla stanowisk bez czynników szkodliwych; przy narażeniach, takich jak hałas czy praca na wysokości, potrzebna jest wizyta w placówce.
Checklista dla pracodawcy
- 1Sprawdź, czy ręczne przenoszenie da się wyeliminować albo ograniczyć sprzętem pomocniczym.[1]
- 2Oceń ryzyko zawodowe: masa i środek ciężkości przedmiotu, warunki środowiska, organizacja pracy, predyspozycje pracowników.[1]
- 3Ustal, czy praca jest stała, czy dorywcza (4 razy na godzinę, 4 godziny na dobę), i porównaj masy z tabelą.
- 4Osobno sprawdź stanowiska kobiet w ciąży, karmiących i młodocianych — ich limity są dużo niższe.[2][3]
- 5Opisz dźwiganie na skierowaniu z podaniem mas i czasu — możesz je wystawić online.
Przeciążenie układu ruchu przy dźwiganiu może skończyć się chorobą z wykazu chorób zawodowych — np. przewlekłym zapaleniem nadkłykcia czy kaletki maziowej. Jak wygląda taka procedura, opisujemy w artykule co to jest choroba zawodowa, a podstawowe obowiązki firmy w tekście medycyna pracy — obowiązki pracodawcy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
Źródła
- [1]Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, § 1 pkt 3; § 2 pkt 2 (praca dorywcza); § 3 ust. 1–2; § 4 ust. 1; § 6 ust. 3–4 (wydatek energetyczny); § 13 ust. 1–5; § 14; § 17 ust. 1; § 20 ust. 1 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1139 (brak późniejszych zmian w ISAP/ELI na 12.10.2026)) — Minister Pracy – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 12 października 2026
- [2]Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią, załącznik, część I ust. 1 pkt 1–2, 5, 7 i 9 (kobiety w ciąży: ponad 3 kg, pod górę, taczki, zespołowe przenoszenie); pkt 8 (ciecze); ust. 2 pkt 2, 5–7 i 10–12 (karmiące: 6 kg stała / 10 kg dorywcza, praca zespołowa, ciecze, taczki i wózki) (Dz.U. 2017 poz. 796 (obowiązujące, tekst ELI)) — Rada Ministrów – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 12 października 2026
- [3]Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac, załącznik nr 1, część I pkt 1 ppkt 1–4 (60% limitów dla kobiet, 40% limitów dla mężczyzn); § 2–3 (Dz.U. 2023 poz. 1240 (obowiązujące, tekst ELI)) — Rada Ministrów – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 12 października 2026
- [4]Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, § 1 ust. 2; § 2 ust. 1–2 i 5; § 4 ust. 1–3 (skierowanie, dwa egzemplarze, wzór – załącznik nr 3a); § 5 ust. 1–3; § 7 ust. 1; § 8 ust. 1 i 4 (rejestr lekarzy w WOMP); załącznik nr 1 (wskazówki metodyczne) (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 607) — Minister Zdrowia – ISAP · Rozporządzenie, dostęp 12 października 2026
- [5]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 176 § 1–2 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 12 października 2026
- [6]Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 179 § 1–6 (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu z 18.08.2026) — Sejm RP – ISAP · Ustawa, dostęp 12 października 2026
Dla firm
Badania pracowników bez papierów - obsługa firm
Skierowania, terminy i orzeczenia w jednym panelu, faktura zbiorcza, rejestracja dzwoni do pracownika. Zamów badanie dla jednej osoby albo całego zespołu.
Przeczytaj też
Umowa z lekarzem medycyny pracy — czy mała firma musi ją mieć?
17 września 2026 · 4 min
Jak zorganizować badania medycyny pracy dla pracowników firmy w kilku miastach?
17 września 2026 · 5 min
Elektroniczne skierowanie na badania medycyny pracy – czy jest legalne
15 lipca 2026 · 4 min