Przeterminowane badania okresowe – czy mogę pracować i co teraz?

Sprawdziłeś orzeczenie i okazało się, że termin minął tydzień temu. Albo kadry dzwonią, że nie możesz jutro przyjść do pracy. Ten artykuł dotyczy właśnie tej sytuacji: badania okresowe już wygasły i trzeba to szybko odkręcić. Jak liczyć terminy na przyszłość, wyjaśniamy osobno w tekście badania okresowe — co ile lat.

Od kiedy badania są przeterminowane

Na orzeczeniu lekarz wpisuje „datę następnego badania okresowego”.^[5] To ona wyznacza koniec ważności, a nie data wystawienia orzeczenia plus „typowe” 2 czy 5 lat. Kodeks pracy wymaga aktualnego orzeczenia przez cały czas świadczenia pracy i nie przewiduje dni karencji.^[1] Jak czytać ważność orzeczenia przy zmianie pracodawcy, opisujemy w artykule ważność badań medycyny pracy.

Czy mogę pracować z przeterminowanymi badaniami?

Nie. Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań na stanowisku.^[1] Obowiązek ciąży na pracodawcy, ale dotyczy też Ciebie: poddawanie się badaniom okresowym to jeden z podstawowych obowiązków pracownika w zakresie BHP.^[6] Zasada obejmuje także pracowników na pracy zdalnej — szczegóły w artykule praca zdalna a badania medycyny pracy.

Kto płaci za dni odsunięcia od pracy

Wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za czas niewykonywania pracy — tylko gdy przepis tak stanowi.^[2] Takim przepisem jest art. 81 § 1 Kodeksu pracy. Jeśli byłeś gotów do pracy, ale doznałeś przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje Ci wynagrodzenie z osobistego zaszeregowania (albo 60% wynagrodzenia), nie mniej niż minimalne.^[2] Kluczowe jest więc to, dlaczego badanie się spóźniło.

Z doświadczenia MP24: najwięcej nieporozumień bierze się z braku dowodu, kiedy skierowanie zostało wydane. Poproś o nie e-mailem i zachowaj wiadomość — to najprostszy sposób, żeby później ustalić, kto zwlekał. Prawo do dnia wolnego na samo badanie omawiamy w tekście czy na badania należy się dzień wolny.

Co grozi pracodawcy

Kto, będąc odpowiedzialnym za stan BHP albo kierując pracownikami, nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega grzywnie od 2 000 do 60 000 zł.^[3] W postępowaniu mandatowym prowadzonym przez inspektora pracy grzywna wynosi do 5 000 zł.^[4] Dopuszczenie do pracy po upływie terminu z orzeczenia mieści się w tym przepisie, bo obowiązek badań należy do działu BHP Kodeksu pracy.^[1] Jeśli dopiero zaczynasz pracę, zasady są inne — patrz czy można rozpocząć pracę bez badań.

Co zrobić dziś — krok po kroku

1. 1Sprawdź datę następnego badania na ostatnim orzeczeniu i powiedz o niej przełożonemu albo kadrom.
2. 2Poproś o skierowanie na badanie okresowe. Wystawia je pracodawca w dwóch egzemplarzach — jeden dostajesz Ty.^[1][5]
3. 3Sprawdź, czy w międzyczasie nie zmieniło się stanowisko. Przeniesienie na stanowisko z czynnikami szkodliwymi wymaga badania wstępnego, a po chorobie dłuższej niż 30 dni — kontrolnego.^[8]
4. 4Umów badanie. Stanowisko bez czynników szkodliwych: badanie online. Narażenia (hałas, wysokość, chemia): wizyta w placówce.
5. 5Odbierz orzeczenie. Elektroniczne zobaczysz w IKP, a pracodawcy przekaże je placówka; papierowe dostajesz Ty i pracodawca.^[5]
6. 6Zapisz datę kolejnego badania w kalendarzu z miesięcznym wyprzedzeniem.

Jak przebiega samo badanie i ile trwa, opisujemy w tekście jak wygląda badanie medycyny pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny sprawdzony na tekstach ujednoliconych w ISAP w dniu podanym w nagłówku; w indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.