Art. 12 ustawy o służbie medycyny pracy wymaga pisemnej umowy na badania pracowników. Sprawdź, co umowa musi zawierać, czym różni się umowa ramowa od badań ad hoc i na co uważać przy podpisywaniu.
W skrócie
Badania profilaktyczne pracowników wykonuje się na podstawie pisemnej umowy między pracodawcą a jednostką medycyny pracy (art. 12 ustawy o służbie medycyny pracy). Ustawa określa minimalną treść umowy: strony, zakres świadczeń, warunki ich udzielania, sposób kontroli, zasady rozliczeń i czas trwania. Umowa ramowa dodatkowo porządkuje ceny, terminy i fakturowanie — i zwykle daje rabat od cennika.
Kontrola PIP pyta o dwie rzeczy w obszarze profilaktyki: czy pracownicy mają aktualne orzeczenia i na jakiej podstawie firma wykonuje badania. W tym drugim punkcie pada pytanie o umowę z jednostką medycyny pracy. Wyjaśniamy, co ta umowa musi zawierać, jak wygląda w praktyce i kiedy opłaca się umowa ramowa.
Podstawa prawna: art. 12 ustawy o służbie medycyny pracy
Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy stanowi, że badania wstępne, okresowe i kontrolne oraz profilaktyczna opieka zdrowotna są wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy. Ustawodawca określił też minimalną treść takiej umowy. Powinna ona wskazywać:
- ✓strony umowy oraz osoby objęte świadczeniami,
- ✓zakres opieki zdrowotnej — nie węższy niż wymagany przepisami Kodeksu pracy,
- ✓warunki i sposób udzielania świadczeń (miejsce, terminy, dostępność konsultacji),
- ✓sposób kontrolowania wykonania umowy przez pracodawcę,
- ✓obowiązki pracodawcy wobec jednostki (informacje o czynnikach szkodliwych, wyniki pomiarów),
- ✓zasady rozliczeń i termin płatności,
- ✓okres obowiązywania i zasady rozwiązania umowy.
Umowa ramowa vs badania „ad hoc" — czym się różnią?
W praktyce rynkowej funkcjonują dwa modele. Pierwszy: firma wysyła pracownika na badanie tam, gdzie akurat jest termin, i płaci za pojedyncze badanie. Drugi: firma podpisuje umowę ramową z jednym dostawcą i wszystkie badania przechodzą przez niego. Porównanie:
| Kryterium | Badania ad hoc | Umowa ramowa |
|---|---|---|
| Cena | Cennik standardowy | Rabat od cennika (zwykle 10-20%) |
| Terminy | Według dostępności | Priorytet, często gwarancja 24h |
| Fakturowanie | Faktura za każde badanie | Jedna zbiorcza faktura miesięczna |
| Pilnowanie terminów badań | Po stronie firmy | Przypomnienia od dostawcy |
| Zgodność z art. 12 | Wątpliwa przy braku umowy | Pełna |
| Sens przy skali | Pojedyncze badania rocznie | Kilkanaście+ badań rocznie |
Kilkanaście badań rocznie? Umowa się zwraca
Przy kilkunastu badaniach rocznie sam rabat 10-20% pokrywa „koszt" podpisania umowy wielokrotnie — a dochodzą priorytetowe terminy i jedna faktura zamiast stosu pojedynczych. Zobacz, jak wygląda oferta dla firm i pakiety rabatowe.
Jak wygląda podpisanie umowy w praktyce
- 1Zbierz dane: liczba pracowników, typy stanowisk, czynniki szkodliwe (z oceny ryzyka zawodowego i pomiarów środowiska pracy), lokalizacje.
- 2Poproś o wycenę — rzetelny dostawca przygotuje ją na podstawie stanowisk, nie „od czapy".
- 3Zweryfikuj treść umowy z listą z art. 12 (wyżej) — zwłaszcza zakres świadczeń i zasady rozliczeń.
- 4Sprawdź zapisy o minimum miesięcznym i karach za niewykorzystanie — dobra umowa ramowa ich nie ma.
- 5Podpisz — coraz częściej wystarczy wymiana e-mailem z kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub skanem.
Na co uważać w umowach z przychodniami
- ✓minimum miesięczne lub roczne — płacisz nawet, gdy nikt się nie bada,
- ✓długi okres wypowiedzenia (6-12 miesięcy) blokujący zmianę dostawcy,
- ✓cennik „od" bez konkretnych stawek za typowe stanowiska w Twojej firmie,
- ✓brak zapisu o terminach realizacji badań — kolejki potrafią sięgać tygodni,
- ✓brak możliwości badań w innych miastach, gdy firma ma oddziały lub pracowników zdalnych.
Czy w ogóle można wykonać badanie bez umowy? O tym, jak wygląda kwestia jednorazowych badań i co na to przepisy, piszemy szerzej w artykule czy do badań pracowniczych konieczna jest umowa. Krótko: pojedyncze badania bywają praktykowane, ale przy regularnym zatrudnianiu pisemna umowa to wymóg ustawy i pierwsza rzecz, o którą zapyta kontrola.
Umowa ramowa w medycynapracy24.pl
Standardowa umowa B2B: rabat 10-20% od cennika, bez minimum miesięcznego i kar za niewykorzystanie, wymiana dokumentów e-mailem. Badania online w całej Polsce lub stacjonarnie w 23 miastach. Sprawdź ofertę dla firm — wycena w 4 godziny robocze.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy lub prawnikiem.
Specjalistka ds. medycyny pracy
Nadia od 5 lat zajmuje się medycyną pracy, ze szczególnym uwzględnieniem badań online i przepisów prawa pracy. Pomogła setkom firm wdrożyć efektywne procesy badań pracowniczych.
Zobacz profil i wszystkie artykuły →Gotowy na badanie?
Zamów orzeczenie lekarskie online - od 149 zł
Badanie online (wideorozmowa) lub wizyta stacjonarna w Warszawie, Poznaniu i 21 innych miastach. Orzeczenie tego samego dnia.
Przeczytaj też
Elektroniczne skierowanie na badania medycyny pracy — czy jest legalne i jak je wystawić?
15 lipca 2026 · 6 min
Medycyna pracy w agencji pracy tymczasowej — kto kieruje, kto płaci, czyje czynniki? (2026)
15 lipca 2026 · 7 min
Badania medycyny pracy cudzoziemców — PESEL, dokumenty, język badania (2026)
14 lipca 2026 · 6 min