Umowa z lekarzem medycyny pracy — czy mała firma musi ją mieć?

„Mam dwie osoby na etacie, czy naprawdę muszę podpisywać umowę z przychodnią?" — to jedno z najczęstszych pytań od właścicieli małych firm. Odpowiedź przepisów jest prosta, praktyka rynkowa nieco bardziej złożona. Porządkujemy jedno i drugie.

Kogo dotyczy obowiązek umowy z medycyną pracy?

Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy w art. 12 mówi, że badania wstępne, okresowe i kontrolne pracowników wykonuje się na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy. Pracodawcą jest każdy, kto zatrudnia choć jedną osobę na podstawie stosunku pracy — spółka, jednoosobowa działalność, fundacja. Wielkość firmy nie ma znaczenia.

• ✓zatrudniasz 1 osobę na umowę o pracę — obowiązek umowy jest,
• ✓zatrudniasz wyłącznie na umowy zlecenie / B2B — obowiązku umowy nie ma, ale badania mogą być wymagane (zlecenie, B2B a badania),
• ✓prowadzisz jednoosobową działalność bez pracowników — nie jesteś pracodawcą, umowa nie dotyczy.

Co musi zawierać umowa dla małej firmy?

Ustawa określa minimalną treść umowy i jest ona taka sama dla mikrofirmy i korporacji. Umowa wskazuje strony i osoby objęte opieką, zakres świadczeń (nie węższy niż wymagany kodeksem pracy), warunki i sposób ich udzielania, sposób kontroli wykonania umowy, obowiązki pracodawcy wobec jednostki (informacja o czynnikach szkodliwych), zasady rozliczeń oraz okres obowiązywania. W praktyce mieści się to na dwóch stronach. Szczegółowo opisujemy to w artykule o umowie ramowej na medycynę pracy.

Czy można zrobić badanie jednorazowo, bez umowy?

Rynkowo — tak, wiele przychodni i platform przyjmuje pojedyncze badania „z ulicy" na podstawie skierowania. Formalnie badanie profilaktyczne pracownika powinno wynikać z umowy pracodawcy z jednostką medycyny pracy, więc jednorazowe badanie bez żadnej umowy to obszar szary: orzeczenie jest ważne i lekarz nie ma powodu go kwestionować, ale przy kontroli PIP inspektor może zapytać o podstawę wykonania badań. Rozsądne wyjście dla mikrofirmy: podpisać prostą umowę bez minimum i kar — koszt zerowy, spokój na kontroli.

Co grozi małej firmie za brak umowy?

Kodeks pracy karze grzywną (2 000–60 000 zł, art. 283 § 1) dopuszczenie pracownika do pracy bez ważnego orzeczenia lekarskiego — nie brak umowy jako taki. Brak umowy jest natomiast sygnałem dla inspektora, że profilaktyka w firmie jest nieuporządkowana, i zwykle prowadzi do wnikliwszej kontroli orzeczeń i skierowań. O karach piszemy w artykule o karach za brak badań.

Jak wygląda umowa dla firmy zatrudniającej 1-10 osób?

Dla mikrofirmy wystarczy prosta, dwustronicowa umowa: bez minimum miesięcznego, bez kar za niewykorzystanie, z rozliczeniem za każde badanie i miesięcznym wypowiedzeniem, podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub wymianą skanów e-mailem. Umowa ramowa z załącznikami, fakturą zbiorczą i rabatem od wolumenu ma sens dopiero od kilkunastu badań rocznie.

Nie daj się namówić na umowę z minimum miesięcznym „bo to standard" — przy dwóch badaniach rocznie zapłacisz za nic. Dobra umowa dla małej firmy nie ma minimum, kar za niewykorzystanie ani długiego okresu wypowiedzenia.

Czy umowa musi być z lekarzem, czy z przychodnią?

Z podstawową jednostką służby medycyny pracy — czyli podmiotem leczniczym (przychodnią, platformą z lekarzami medycyny pracy), a nie z konkretnym lekarzem. Lekarz medycyny pracy wykonuje badania w ramach tej jednostki. Jeśli korzystasz z badań online, jednostką jest operator platformy, a badanie wykonuje lekarz z uprawnieniami z zakresu medycyny pracy — zobacz jak wygląda badanie online.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy lub prawnikiem.